Projekt badawczy Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN

nowe, krytyczne, zróżnicowane, Tematyczne spojrzenie na kwestię pomocy Polaków dla Żydów w czasie II wojny Światowej


Celem projektu jest zbadanie polskiej pomocy dla Żydów w czasie okupacji niemieckiej, uwzględniające jej socjologiczne i psychologiczne aspekty, różnorodność form, motywacje oraz relacje społeczne, zamiast skupiania się jedynie na liczbach i skalach pomocy oraz represji. Wciąż brak jest bowiem badań analizujących ten problem w szerokich kontekstach uwarunkowań okupacyjnych, uwzględniających specyfikę i jakość pomocy, sieci społeczne, zagrożenia czy kwestie logistyczne, a także samą codzienność i dynamikę relacji między pomagającymi a otrzymującymi pomoc



Dzieje jednego futra…

Dzieje jednego futra…

jakub.petelewiczmar 24, 2026

|Jerzy Kochanowski|Dzieje jednego futra … Krótka historia szarych karakułów W historii okupacyjnych polsko-żydowskich  autonomicznych – tzn. poza kontrolą okupantów – relacji ekonomicznych wyróżniały się dwa okresy wyjątkowo nasilonych kontaktów. Pierwszy, który możemy określić  jako „gorączkę meblową”, był rezultatem powstawania gett i przesiedlania do nich Żydów z innych dzielnic lub  z […]

Tyfus a kara śmierci za pomoc Żydom

Tyfus a kara śmierci za pomoc Żydom

gru 20, 2025

|Aleksandra Bańkowska|Epidemia tyfusu plamistego w getcie warszawskim a kara śmierci za pomoc Żydom Powiązanie Żydów z wybuchem i rozszerzaniem się epidemii tyfusu plamistego było jednym z najważniejszych elementów nazistowskiej propagandy antyżydowskiej. Szczególnie wyraźnie było to widoczne w Warszawie od samego początku wojny i miało też najdalej idące konsekwencje. Plakaty „Żydzi […]

Przez ścianę

Przez ścianę

lis 27, 2025

|Jerzy Kochanowski|Przez ścianę … Spośród zróżnicowanych polsko-żydowskich autonomicznych – tzn. pozostających poza kontrolą Niemców – okupacyjnych relacji ekonomicznych, bezsprzecznie najlepiej  rozpoznany jest przemyt do warszawskiego getta ze strony „aryjskiej” (o olbrzymim transferze w przeciwną stronę wiemy już znacznie mniej). Chociaż mało które żydowskie czy polskie źródło pomija to zjawisko, to […]

Sprawiedliwi, 1945

Sprawiedliwi, 1945

lis 4, 2025

|Anna Bikont| Sprawiedliwi, 1945 W toku pracy badawczej interesuje mnie, jak funkcjonowali Polacy ukrywający Żydów podczas wojny w realiach tuż powojennej rzeczywistości. Czy udzielanie pomocy Żydom wpłynęło na ich późniejsze decyzje oraz na ich pozycję w lokalnej społeczności? Jaki był stosunek otoczenia do tych osób bezpośrednio po wojnie? Czy otaczano […]